Page 8 - Demo
P. 8
Qytet%u00ebrimet antike n%u00eb brigjet e lumenjveKUNEIFORMHIEROGLIFE0 300 kmUrUruk LagashBabiloniMariMESOPOTAMIAZI E VOG%u00cbLEGJIPTAFRIK%u00cbTeba Deti i KuqDetiMesdheGjiriPersikEufratTig%u00ebrNiliSHKRET%u00cbTIRA ARABESHKRET%u00cbTIRAE LIBIS%u00cbP%u00ebrcaktoni qytet%u00ebrimet kryesore n%u00eb brigjet e lumenjve (sipas rajoneve). Arrini t'i identifikoni shtetet q%u00eb shtrihen sot n%u00eb vendndodhjen e dikurshme t%u00eb shteteve antike?Qytet%u00ebrimet m%u00eb t%u00eb vjetra kan%u00eb lindur kryesisht n%u00eb rajonet p%u00ebrgjat%u00eb luginave t%u00eb lumenjve t%u00eb m%u00ebdhenj. %u201cLumenjt%u00eb e m%u00ebdhenj jan%u00eb qum%u00ebshti i qytet%u00ebrimeve%u201d, - thot%u00eb historiani Karl Grimberg. K%u00ebt%u00eb e v%u00ebrtetojn%u00eb si lugina e Nilit n%u00eb Egjipt, ajo e Tigrit dhe e Eufratit (Tiglati e Puratuja) n%u00eb Mesopotami, Indit dhe e Gangut n%u00eb Indi, ashtu dhe luginat e lumenjve Huanhe e Jance n%u00eb Kin%u00eb, ku, rreth mij%u00ebvje%u00e7arit IV-III p.e.s., u ngrit%u00ebn qytet%u00ebrimet e para. Gjurm%u00eb t%u00eb qytet%u00ebrimeve t%u00eb tjera t%u00eb lashta jan%u00eb gjetur edhe p%u00ebrgjat%u00eb rrafshnaltave e brigjeve detare, %u00e7ka tregon se mjedisi gjeografik, rrjetet e tregtis%u00eb dhe burimet natyrore mund t%u00eb krijojn%u00eb kushte t%u00eb favorshme edhe jasht%u00eb luginave lumore. T%u00eb gjitha shoq%u00ebrit%u00eb e Lindjes s%u00eb Lasht%u00eb b%u00ebnin pjes%u00eb n%u00eb dy rajone:1. Gjysm%u00ebh%u00ebna pjellore;Historia 2. Lindja e Larg%u00ebt.n%u00ebp%u00ebrmjet hart%u00ebsUdh%u00ebzimQeverisja si tipar i qytet%u00ebrimeve t%u00eb Lindjes s%u00eb Lasht%u00ebNevoja p%u00ebr t%u00eb sistemuar, rregulluar e drejtuar sistemin e ujitjes, q%u00eb ishte jetik p%u00ebr k%u00ebto vende, p%u00ebrb%u00ebnte nj%u00eb arsye p%u00ebr t%u00eb organizuar sistemin e qeverisjes. Arsye t%u00eb tjera ishin edhe shtimi i popullsis%u00eb, siguria, mbrojtja e pasuris%u00eb etj. T%u00eb gjitha k%u00ebto k%u00ebrkonin vendosjen e rregullave t%u00eb fiksuara e t%u00eb detyrueshme p%u00ebr t%u00eb gjith%u00eb, pra ligjeve, p%u00ebr t%u00eb rregulluar marr%u00ebdh%u00ebniet midis njer%u00ebzve. D%u00ebshmit%u00eb q%u00eb kan%u00eb mbetur nga qytet%u00ebrimet e lumenjve jan%u00eb madh%u00ebshtore dhe t%u00eb shumta, si p%u00ebr shembull: rr%u00ebnoja qytetesh, monumente mahnit%u00ebse (piramidat ose Muri i Madh Kinez), gjurm%u00eb t%u00eb kanaleve ujit%u00ebse, t%u00eb digave e veprave t%u00eb tjera publike, vepra arti (skulptura, piktura e relieve), si dhe shum%u00eb dokumente t%u00eb shkruara n%u00eb papiruse e pllaka argjile, ose t%u00eb p%u00ebrshkruara nga autor%u00eb greko-romak%u00eb. K%u00ebto burime na lejojn%u00eb t%u00eb rind%u00ebrtojm%u00eb jo vet%u00ebm %u201chistorin%u00eb e mbret%u00ebrve%u201d, por edhe jet%u00ebn e p%u00ebrditshme, pun%u00ebn, besimet dhe marr%u00ebdh%u00ebniet shoq%u00ebrore t%u00eb njer%u00ebzve t%u00eb zakonsh%u00ebm. Sikur t%u00eb ndodheshit para d%u00ebshmive t%u00eb tilla, a do t%u00eb ishit n%u00eb gjendje t%u00eb rind%u00ebrtonit fragmente nga jeta e k%u00ebtyre popujve t%u00eb lasht%u00eb? %u00c7far%u00eb d%u00ebshmojn%u00eb ato? Cilat burime do t%u2019i konsideronit m%u00eb t%u00eb besueshme dhe pse? Harta e \1P%u00ebr k%u00ebt%u00eb veprimtari sugjerohet t%u00eb ndiqet teknika e pun%u00ebs me grupe.Sistemi i ujitjes n%u00eb Mesopotami2Veprimtaripraktike6

